Urtebete Iruran

Gaur betetzen da urtebete Irurara bizitzera etorri ginenetik. Ordu bete barru inguru zehatzak izateko. Bi furgoneta eta bi kotxe goraino kaxa eta gauzez beteta etorri ginen eta zazpi pertsonen artean izugarri erritmo azkarrean kotxeak hustu eta bi gela trastez eta kaxaz bete genituen. Trasteak utzi eta laguntzera etorri zirenek alde egin bezain laster gure tokia hau zela sentitu genuen.

Kasualitatez edo bukatu genuen Irura aukeratzen gure etorkizuna eraikitzeko leku gisa. Asteasun ikusitako etxe baten iragarkitik abiatuz, etxe hau erakutsi ziguten eta une hortantxe erabaki genuen. Etxe hau guretzako egina zen. Balkoiak, gela handiak, argitasuna egun osoan… eta horrelaxe, hilabeten egin genituen bankuekin negoziazioak, hipoteka, eskriturak eta trasladoa. Horrelaxe, gu horrelakoak baikara, zerbait buruan sartuz gero, egiten dutenak.

Ingurukoek ez zuten oso ondo hartu eta ulertu aldaketa. Ni donostiarra izanik herri hain txiki eta “probintziano” batera etortzea batetik, eta inor ezagutzen ez genuen tokira etortzea bestetik. Baina hau nahi genuen, hau behar genuen eta zalantzarik gabe asmatu dugu. Etxeak, herriaren lasaitasunak eta bizi-erritmoa aldatzeak mesede izugarria egin digu. Inoiz harturiko erabakirik onenetakoa izan da. Askoz bizitza hobea dugu orain Hernaniko alokairuko etxetxo horretan baino.

Irurak oso ondo hartu gaitu, irurarrek ere bai. Herri txikia da baina bizitza alde guztietatik ikusten zaiona. Herriko plazan bizi gara eta egun osoan ikusten ditugu adin desberdineko haurrak elkarrekin jolasean, lasai, bakarrik… Donostian edo Lasarten imaginatu ere egin ez daitezkeen gauzak. Ez dugu “herri bizitza” askorik egiten, baina herria bizi dugu.

Mila esker Irura.

Giz-artea, Osasunaren bidean atalean publikatua | Utzi erantzun bat

Sentitu… pentsatu… ekin.

Katxiporretako kuadrilak jarri du modan esaldia… baina ez da moda kontua, egia “berdaderoa” baizik. Halaxe gertatzen dira (edo gertatu beharko lirateke) gauzarik garrantzitsu eta politenak, itxusi eta txarrenak… denak. Halaxe izan daitezen saiatzen naiz behintzat. Bihotzetik kanporako bidean buruaren iragazkia erabiltzen.

Eta asko sentitutako gauzak, barru-barrutik datozenak, ondo pentsatu ondoren, eztabaidatu ondoren, hausnartu, mastikatu eta erabaki ondoren, ekiten diegun bideetan auskalo zer topatuko dugun. Ezin jakin sentitutakoa, pentsatutakoa… ekindakoan lortuko ote dugun. Oraingoan, halaxe dirudi, uste baina errazago, espero baina lehen etorriko direla sentitutakoak… ezin baita inoiz jakin, datorrena datorrela sentituko dugu, pentsatuko dugu eta ekingo diogu ekin beharrekoari.

Polita da ezjakintasuna, polita zer datorren ez jakitea, polita “galduta” sentitzea, polita sentitu, pentsatu eta ekitea.

Giz-artea, Maitasunaren sua, Osasunaren bidean atalean publikatua | 2 Erantzun

Bitxia da bizitza, bitxia da oroimena

Niretzat, beti izan da bitxia oroimenaren gaitasuna. Izugarria iruditzen zait, eta ez dugula ulertzen gainera.

Oroimenak nola funtzionatzen duen jakin ez arren, zergatik oroitzen ditugun gauza batzuk besteak baina hobeto, zergatik ahazten ditugun, zergatik pizten zaizkigun oroitzapenak usain, irudi, testu, une, sentsazio batekin…  bitxia da bere mekanismoa.

Bitxia eta guztiz magikoa. Oraina eta iragana nahastera eramaten gaitu barak nahi duen eran, informazioa errekuperatu eta galtzeko berezko sistema du, auskalo nolako apalategietan gordeta dauden gure bizitzako unerik goxoenak, okerrenak, alaienak, goibelenak, lizunenak… Auskalo nolako etiketatze sistema darabilen… baina argi dago… makina perfektu baten jabe garela eta askotan ez dugu baloratzen.

Googlek ezin izango du inoiz gure oroimena imitatu ere egin.

Giz-artea atalean publikatua | Utzi erantzun bat

Idazteaz idazten

Idatzi nahiko nuke blog batean idazteari buruz. Baina ez dakit hori zer den, nola egiten den… ez baitakit zer den zuzena, zer den egin beharrekoa, zer ez. Datorkidana idazten dut. Ondo egin edo ez. Egokia izan edo ez. Datorkidana, datorkidanean, datorkidan eran.

Idatzi nahiko nuke ipuinak idazteari buruz. Nola egiten dudan azaldu nahiko nuke, nondik datozen pertsonaiak, nondik istorioak, nora doazen, zergatik, zertarako… baina hori ere ez dakit azaltzen. Datorzkidan eran igarotzen dira esaldietara.

Azaldu nahiko nizueke antzerki obrak idaztea zer den, nola egiten den, zein urrats ematen diren… baina hori ere, unearen arabera era batera edo bestera egiten dut. Bihotzetik ordenagailura, ordenagailutik paperera. Paperetik aktore txikietara. Aktoreengandik oholtzara.

Eta idatzi nahiko nuke idazteari buruz. Ezin ezer esan. Unearen arabera idazten dut leku edo genero batean. Unearen arabera biltzen ditut hitzak esaldietan. Unearen arabera datoz hitzak. Eta idatzi nahiko nuke ipuin liburu bat, nobela bat, liburu bat… baina hori ere, aukera dagoenean, unea denean, unea den eran etorriko da. Bitartean, han eta hemen idatziko dut, niretzat, zuretzat, zuentzat.

On egin.

 

Denetik atalean publikatua | Erantzun 1

Ongi etorri Ekhi!

Ia-ia hilabete bete da izeba bihurtu nintzenetik eta hemen Ekhi.

Mundu honetan jaiotzea tokatu zaizu. Eta askotan ezetz pentsatuko badezu ere mundu zoragarria da.

Batzuetan zure lekua zein den ez dakizula irudiko zaizu, baina egon ziur asko daukazula hemen egiteko eta zoriontsu izaten saiatu behar dezula, izango zerala. Une txarrak egongo diren arren gauza guztiak konpontzen direla eta konponbiderik ez badute ez dezula zertan kezkatuta denbora galdu behar. Ziur egon zoriontsu izango zerala.

Bakarrik sentitzen zeranetan gogoratu beti izango dituzula maiteko zaituzten lagunak. Ziur egon zoriontsu izango zerala.

Eta ez ahaztu inoiz egunero irribarre egiteaz.

Sin categoría atalean publikatua | Utzi erantzun bat

Haurren magiatik, gizartearen argira.

Sarri idatzi dut hemen haurrei buruz, haurrek ematen didaten guztiaz… Baina maila pertsonaletik gizarte osora zabaldu nahi nuke. Askotan, ume izateagatik merezi duten arreta jasotzen ez duten pottokitxoek erraz eta azkar konponduko lukete gizartea. Eta gizarte osoa ez bada ere, behintzat euren ingurua.

Haurrek barnean magia dute, eta argia ematen diote munduari. Edozein arazo “superkonplikaturen” aurrean, beraien erreakzioak guretzat pentsaezinak dira… eta sarri, ia gehienetan konponbide errazak aurkitzen dituzte arazoetarako. Eta unerik txarrenetan ere, irribarreari eusteko gai dira, bizitzea tokatu zaienarekin aurrera egiteko izugarrizko indarra dute, eta barruan duten magia berezi horrek argia ematen digu gizarte osoari.

Eta magia hori, askoz handiagoa da, antzerki irakaslearen paperean ezagutzen zaituztenean, lehen klaseak hotz samarrak izan arren, ikasturte bukaera iritsi eta muxu, besarkada eta malkotan agurtzen zaituztenean, euren parte zarela sentitzean, eszenatokian igo eta segurtasunez, alai, barrez, hanka sartuta ere aurrera egiteko gai direla ikustean, aktorerik profesionalena ere blokeatuko lukeen egoerei irribarrez aurre egin eta konpontzeko gai direnean, publikoaren txaloak “konsolaziozkoak” izan gabe, bene-benetakoak direla ikusten dutenean, agurtu ondoren, irribarrea ezin kendu etxera doazenean, guraso, aiton-amona, anai-arreba… familia osoak pozik etxeratzen direla ikustean, eta magia horrek guztiak, lanegun amaiezinetan ere irribartsu eramaten nau ohera. Magia hori da nire argia.

Azken asteetan beste magia bat probatzeko aukera izan dut gainera, aktorearen, gertuko pertsonaiarekiko sortzen den magia. Haurrek pertsonaiak protagonista eurak bihurtzen dituenean duten erreakzioa baina hoberik ez dago. Batzuek hasieran beldurrez begiratu arren, gurasoek ondo hartzen zaituztela ikusita, poliki-poliki nola hurbiltzen diren ikustea, ondoren muxu eta besarkada batekin agurtu arte. Behin eta berriro, sekretutxoak belarrira kontatzen dizkizutela ikustea, ezagutu gabe ere, beraien parte sentiarazten zaituztenean, beraien momentua izateak magia pizten die, eta magia horrek argia dakarkigu. Ezin azaldu jasotako guztia, ezinezkoa baita. Ume bakoitzarekin momentu magiko bat, sekretutxo bat, anekdota bat… irribarre handi bat. Gurasoen esker ona, umeen begirada… izugarria.

Ez dezagun inondik inora haurren magia hori itzali. Ilusio eta irribarre horiek baino gauza hoberik ez dago. Bai, irribarre horiek, magia hori guztia… euskaratik eta euskaraz sortzea besterik ez. Mila esker aukera magikoarengatik.

Giz-artea atalean publikatua | Utzi erantzun bat

Harritik herria. (Irudimena lehiaketarako testua)

Euskal Kultur Erakundea eta Azkue Fundazioak antolatutako Irudimena lehiaketara bidalitako testua.

islatu

Harria dugu giltzarri. Harria dugu kirol. Harria dugu kultura. Harria, harrokak, izan genituen lehen
babesleku, harpeak etxe. Harria izan dugu pareta. Harria izan dugu oinen azpiko lur. Harria izan
dugu bizitza. Harritik sortu da herria. Herriak babestu du harria, moldatu du harria, egokitu du
harria.

Harriak babestu du herria. Harrien babesak mantendu du euskara. Harriak babestu du kultura.
Harria ere badugu kultura.

Hila omen dago harria. Baina bizirik dugu herria. Herriak moldatzen du harri moldaezina. Harri
hotza epeltzen dugu plazara ateratzen dugunero. Harri gogorra samurtzen dugu laztantzen dugun
bakoitzean. Harriari bizitza ematen diogu gure artera dakargunean.

Aldiro dakargu gure artera. Aldiro zapaltzen dugu. Aldiro ematen dizkiogu pilotakadak. Aldiro
altxatzen dugu gora. Aldiro moldatzen dugu gure nahietara. Aldiro marrazten dugu gure historia
berarengan. Aldiro gure ametsak islatu. Gure arbasoen mundua ekarri digu harriak eta gure
arrastoak jasoko ditu datozenentzat.

Eta berdin dirau euskarak. Heriotzera kondenaturik zirudien hizkuntzak. Bizirik dirau.

Moldatuko dugu, egokituko dugu garai berrietara, emango diogu gure kolorea.

Harriak iraun badu, herriak iraungo du. Eta herriak iraungo badu, euskarak iraungo du.

Euskara dugu herriaren oinarri. Eta euskarak iraungo badu, kulturak iraungo du.

Eta harriak, tokia izaten jarraituko du, plazan, paretan, lurrean, mendian, ur-azpian, etxean,
baserrian… eta nola ez… herrian.

Denetik atalean publikatua | Utzi erantzun bat